6 Şubat Depremi: Türkiye’nin Ruh Sağlığında Açılan Derin İz
Bugün 6 Şubat 2026.
Tam 3 yıl önce, 6 Şubat 2023’te saat 04:17’de başlayan ve aynı gün 13:24’te ikinci büyük sarsıntıyla devam eden Kahramanmaraş merkezli depremler, Türkiye’nin 11 ilinde hayatı kökten değiştirdi…
Depremden Sonra “Sanki Yeniden Oluyormuş Gibi” Hissetmek Normal mi?
Birçok kişinin bugünlerde aynı cümleyi kurması tesadüf değil:
“Sanki yeniden oluyormuş gibi.”
Psikiyatride bunun adı yıl dönümü tepkisi ya da yıl dönümü yasıdır.
Yıl Dönümü Yası Nedir? | Deprem Travması Beyinde Nasıl Çalışır?
Halk diliyle:
“O gün yaklaşınca içim sıkışıyor.”
Bilim diliyle:
Beynin tehlike algısından sorumlu bölgesi olan amigdala, tarih, mevsim, ses veya kokuyu bir “tehdit işareti” olarak algılayıp alarm sistemini yeniden devreye sokabilir.
Bu durum çoğu zaman:
-
“İyileşemedin” anlamına gelmez
-
Beynin “bir daha olursa” diye koruma refleksidir
6 Şubat Depreminin Yıl Dönümünde En Sık Görülen Psikolojik ve Bedensel Belirtiler
Bugün Bedende ve Zihinde Tetiklenen Yaygın Şikâyetler
-
Uyku bozuklukları: Kabus, sık uyanma, sabah yorgunluğu
-
Bedensel belirtiler: Çarpıntı, nefes daralması, mide sıkışması
-
Zihinsel yük: “Ya yine olursa?”, istemsiz görüntüler
-
Duygusal dalgalanmalar: Tahammülsüzlük, ani öfke, ağlama
-
Donukluk: “Hiçbir şey hissetmiyorum” (bir savunma biçimi)
Depremde Kaybedilenler Sadece Canlar Değildi: Hayatın Düzeni de Yıkıldı
Deprem yalnızca binaları değil, güven duygusunu da yıktı.
Resmî ve insani raporlara göre:
-
9,1 milyon kişi depremden etkilendi
-
Yaklaşık 3 milyon kişi yer değiştirdi
Birçok insan için kayıp;
ev, iş, mahalle, rutin, hatıralar ve komşuluk anlamına geldi.
Antakya Örneği: Deprem Travmasının Kent Kimliğine Etkisi
Antakya gibi şehirlerde deprem, yalnızca fiziksel bir yıkım değil;
tarihsel ve kültürel hafızanın da ağır darbe alması anlamına geldi.
Bugün süren restorasyon çabaları, aynı zamanda bir kimlik mücadelesi.
Deprem Travmasını Tetikleyen Sadece Tarih Değil
Beyni Alarm Moduna Sokan Üçlü Etki
-
Haber görüntüleri
-
Sosyal medya anmaları
-
Benzer ses, koku, hava koşulları
Beyin “benzerlik” yakaladığında şu yanılgıya düşer:
“Tehlike geri geldi.”
Toplumun Ruh Hâli: Deprem Sonrası Psikolojik Süreçler
Toplumsal Yasın 3 Evresi
-
Şok ve dayanışma: “Biz” duygusu yükselir
-
Yorgunluk ve gerilim: Sabır azalır, çatışmalar artar
-
Unutma–hatırlama çekişmesi:
-
“Konuşalım, ders çıkaralım”
-
“Kapatın, içim daralıyor”
-
Her iki uç da insani; ama uzun vadede yorucudur.
Yıl Dönümü Tepkisi Nerede Normaldir, Ne Zaman Destek Gerekir?
Yıl dönümlerinde birkaç gün süren dalgalanmalar sık görülür.
Ancak aşağıdakiler 2–4 haftayı aşarsa profesyonel destek önemlidir:
-
Sürekli kabus ve uykusuzluk
-
Gün içinde “film gibi” sahneler
-
Evden çıkamama, yoğun kaçınma
-
Öfke patlamaları
-
Alkol veya ilaçla baş etmeye çalışma
-
Hayata ve işe tutunamama
-
Kendine zarar düşünceleri (acil destek)
Deprem Sonrası Ruh Sağlığı İçin Bugün Ne Yapılabilir?
Psikiyatristlerden Günlük Hayatta Uygulanabilir 6 Öneri
-
Haber diyeti: Günde 1 kez, kısa süreli
-
Beden regülasyonu: 20 dk yürüyüş, ılık duş, düzenli su
-
Uyku hijyeni: Akşam kafeini azalt, yatakta telefon yok
-
Anma ritüeli: Dua, mum, fidan, bağış
-
Doğru kişiyle konuşmak: Dinleyene açılmak
-
Çocuklara yaklaşım: Kısa, net ve güven verici
Deprem Travması ve Ruh Sağlığı Üzerine Son Söz
“Alarmın Çalması Normaldir; Alarmın Hayatı Yönetmesi Değil”
Bugün 6 Şubat.
İç sıkışması, boğaz düğümlenmesi, “sanki yine olacak” hissi çoğu zaman geri gitmek değildir.
Bu, beynin ve bedenin hayatta kalma refleksidir.
Ama şunu net koyalım:
Alarmın çalması anlaşılır;
alarmın hayatı yönetmesi kader değildir.
Deprem Sonrası Psikolojik Destek Bir Lüks Değil, Gerekliliktir
Yas tutmak unutmak değildir.
Yas tutmak, acıya yer açıp hayata yeniden yer açmaktır.
Bugün kendinize şunu söyleyin: “Bende bir bozukluk yok; sistemim beni korumaya çalışıyor.”
Ve ekleyin: “Ama kontrol bende olsun.”